Сивцев Степан Павлович (1904-1984)

Биһиги аҕабыт Сивцев Степан Павлович Чурапчы оройуонун Сылаҥ нэһилиэгэр 1904 с. Сивцев Павел Иванович дьиэ кэргэнигэр бастакы оҕонон күн сирин көрбүтэ. Эһэбит Павел Иванович 1939 с. оҕолорун кытта куоракка көһөн киирбиттэр. Биһиги аҕабыт ол саҕана Попова Александраны кытта туспа ыал буоланнар, дойдуларыгар хаалбыттар. Ийэбит биһиги кырабытыгар, убайым Уйбаан биэс, мин түөрт саастаахпытыгар, сөтөл ыарыы буолан эрдэ күн сириттэн туораабыт. Ийэбитин мин бу диэн өйдөөбөппүн, убайым кыратык өйдүүбүн диирэ.

Ийэбит суох буолбутугар аҕабыт биһигини илдьэ оҕуһунан, атынан хас да күн айаннаан Тулагыга көһөн киирбиппит. Ити сэрии иннинэ, 1937 с. буолуон сөп.

Аҕабыт уу нуһараҥ ыал дьоллоох олоҕун олорботоҕо, ол курдук биһиги ийэбит кэнниттэн үстэ кэргэннэнэ сылдьыбыта да, икки кэргэнэ эмиэ сөтөл ыарыыта буолан эрдэ олохтон туораабыттара. Кэлин, сааһыран баран, ыалбыт эмээхсинин кытта сүүрбэттэн тахса сыл эйэ-дэмнээхтик олорон баран, аҕам 80 сааһыгар иккиэн биир сыл өлбүттэрэ.

Биһиги аҕабыт сэриигэ барбатаҕа, доруобуйатынан сыыйылыннаҕа буолуо. Эр дьон киэнэ кыахтааҕа, эдэрэ бары ыҥырыллан Ийэ дойдуларын көмүскүү аттаммыттара. Ол кэмҥҥэ Жатайтан чугас «Николаев» диэн бэрт кыра холкуос сиригэр олорбуппут. Сэрии сылларыгар оҕонньоттор, дьахталлар уонна оҕолор холкуос ыарахан үлэтигэр туох баар күүстэринэн умса-төҥнө түспүттэрэ.

Аҕабыт тыылга хаалан, үлэ киэнэ кытаанаҕар сылдьыбыта. Туох кыаллыа суох үлэ барыта кини санныгар сүктэриллибитэ. Аҕабыт, үөрэҕэ да суох буоллар, эргэ латинскай алфавит буукубаларын туттан бэйэтин наадатын суруйан бэлиэтэнэр этэ.

Сэрии сылларыгар халлаантан таммах ардах кэлиэ дуо, уот кураан сатыылаан аһыҥа бөҕө ыспыта, күөх оту быктарбатаҕа. Бурдук бааһынатын тула ханааба хаһан, онно түһэрээри сордоммутара да, онтон иннибэт этэ. Биһиги ыал аҕалаах буоламмыт, оттон-мастан тардыһан уонна нуорма бурдук кыра да буоллар кэлэр буолан син этэҥҥэ олорбуппут. Ол гынан баран дэлэгэйдик тото-хана аһааһын суоҕа, барыта нуорма буолара. Биһиги холкуоспутугар хоргуйан өлүү диэн суоҕа.

Аҕабыт сэрии сылларыгар сыралаах үлэтин туоһулуур «Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии 1941-1945 сс. килбиэннээх үлэтин иһин» диэн мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Сэрии да кэнниттэн холкуоска, сопхуоска төһө күүһэ кыайарынан ханнык да үлэттэн туора турбатаҕа. Ол курдук хонуу биригэдьииринэн, сылгыһытынан, от-мас тиэйээччинэн, кыһынын фермаҕа сүөһү аһатааччынан сылдьыбыта. Кэлин сааһыран баран ол бу өрөмүөн үлэтигэр сылдьара. Пенсияҕа да тахсан баран таах олорботоҕо, хонтуораҕа харабыллыыр этэ. Аҕабыт Степан Павлович олоҕун салгыыр элбэх ыччаттардаах – сиэннэрдээх, хос сиэннэрдээх, хос хос сиэннэрдээх.

 

Автор: А.С. Илларионова